{"id":10883,"date":"2021-01-24T13:00:17","date_gmt":"2021-01-24T12:00:17","guid":{"rendered":"https:\/\/globalna.info\/?p=10883"},"modified":"2026-02-25T18:06:47","modified_gmt":"2026-02-25T17:06:47","slug":"podziemna-polska-mamy-schronienie-na-reset-masonskie-lochy-forty-wary","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/globalna.info\/en\/2021\/01\/24\/podziemna-polska-mamy-schronienie-na-reset-masonskie-lochy-forty-wary\/","title":{"rendered":"PODZIEMNA POLSKA – MAMY SCHRONIENIE NA RESET – MASO\u0143SKIE LOCHY, FORTY, WARY."},"content":{"rendered":"

Kilometry podziemnych korytarzy, ogromne hale, tajne pomieszczenia zbudowane przez Niemc\u00f3w czy sztolnie, w kt\u00f3rych wydobywano rudy uranu do produkcji pierwszej bomby atomowej zbudowanej w Zwi\u0105zku Radzieckim – wszystko to znajdziemy w podziemnej Polsce. Przedstawiamy najciekawsze obiekty, dla kt\u00f3rych warto zej\u015b\u0107 pod powierzchni\u0119!<\/a><\/p>\n\n\n\n

Podziemne miasta i tajne tunele.<\/h4>\n\n\n\n

Najbardziej imponuj\u0105cym pohitlerowskim obiektem na terenie Polski jest z pewno\u015bci\u0105\u00a0kompleks „Riese” w G\u00f3rach Sowich<\/strong>, kt\u00f3ry skrywa kilometry podziemnych korytarzy, ogromne hale, a mo\u017ce nawet skarby. M\u00f3wi si\u0119, \u017ce gdyby Niemcom uda\u0142o si\u0119 doko\u0144czy\u0107 projekt, na Dolnym \u015al\u0105sku powsta\u0142oby podziemne miasto. Mog\u0142oby w nim przebywa\u0107 jednocze\u015bnie nawet\u00a020 tysi\u0119cy os\u00f3b. Dzi\u015b w miejscowo\u015bci G\u0142uszyca znajduje si\u0119 wej\u015bcie do\u00a0najwi\u0119kszego podziemnego kompleksu tuneli Os\u00f3wka. <\/p>\n\n\n\n

Wydr\u0105\u017cone w 1943 roku mia\u0142y po\u0142\u0105czy\u0107 miejscowo\u015bci Ksi\u0105\u017c, Os\u00f3wka, W\u0142odarz, Walim i Rzeczka. Przeznaczenie tych kilkunastokilometrowych tras stanowi do dzi\u015b\u00a0niewyja\u015bnion\u0105 tajemnic\u0119. Z tamtego okresu nie zachowa\u0142y si\u0119 \u017cadne dokumenty ani projekty budowlane. Mo\u017cemy si\u0119 jedynie domy\u015bla\u0107, jakim celom mia\u0142o s\u0142u\u017cy\u0107 podziemne miasto.<\/p>\n\n\n\n

Kowary\u00a0to niewielka miejscowo\u015b\u0107 u st\u00f3p\u00a0\u015anie\u017cki, po\u0142o\u017cona 7 km od popularnego\u00a0Karpacza. Niegdy\u015b pod nadzorem Rosjan wydobywano tu i wzbogacano rudy uranu. W Kowarach nawet kr\u0105\u017cy pog\u0142oska, \u017ce wykorzystano go do\u00a0produkcji pierwszej bomby atomowej zbudowanej w Zwi\u0105zku Radzieckim. Dzi\u015b dwie ju\u017c nieczynne sztolnie, w kt\u00f3rych wydobywano uran, s\u0105 udost\u0119pnione turystom. W tym niepozornym mie\u015bcie znajduje si\u0119 tak\u017ce\u00a0jeden z najd\u0142u\u017cszych w Polsce tuneli. <\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n\n

Wed\u0142ug najnowszych pomiar\u00f3w liczy sobie 1024 m d\u0142ugo\u015bci. Wykuto go w 1905 roku, na potrzeby linii kolejowej Jelenia G\u00f3ra – Kamienna G\u00f3ra. Od pocz\u0105tku lat 90. XX wieku po trasie nie kursuj\u0105 poci\u0105gi. W tunelu linia kolejowa osi\u0105ga najwy\u017cszy punkt na ca\u0142ej trasie – 635 m<\/p>\n\n\n\n

Mi\u0119dzyrzecki Rejon Umocniony\u00a0(MRU) to najwi\u0119ksza atrakcja Ziemi Lubuskiej. Pot\u0119\u017cny system umocnie\u0144 stanowi element tak zwanego Ostwall – wa\u0142u wschodniego – wybudowanego w latach 30-tych XX wieku na pograniczu niemiecko-polskim. Po\u0142o\u017cony jest pomi\u0119dzy Odr\u0105 i Wart\u0105, a rozci\u0105ga si\u0119 na odcinku oko\u0142o 100 km. W jego sk\u0142ad wchodz\u0105 mi\u0119dzy innymi\u00a0jedne z najwi\u0119kszych podziemi fortyfikacyjnych \u015bwiata. <\/p>\n\n\n\n

W 1945 roku Rosjanie odnale\u017ali tu\u00a0skarbiec z wieloma dzie\u0142ami sztuki. Poszukiwacze skarb\u00f3w wierz\u0105, \u017ce to jeszcze nie wszystko, czym zaskoczy MRU. Tury\u015bci mog\u0105 dzi\u015b zwiedza\u0107 system fortyfikacji – dla najodwa\u017cniejszych istnieje mo\u017cliwo\u015b\u0107 zorganizowania nawet 8-godzinnej wyprawy w g\u0142\u0105b schron\u00f3w, kt\u00f3re prawdopodobnie kryj\u0105 jeszcze wiele tajemnic.<\/p>\n\n\n\n

System schron\u00f3w i korytarzy na wyspie\u00a0Wolin, znajduj\u0105cy si\u0119 pod wydmami, podczas wojny stanowi\u0142 tylko kilka zbudowanych przez Niemc\u00f3w bunkr\u00f3w, b\u0119d\u0105cych cz\u0119\u015bci\u0105 baterii Vineta. Przedwojenne bunkry po\u0142\u0105czono podziemnymi korytarzami o d\u0142ugo\u015bci 1 kilometra po 1945 roku i zrobiono tam tajne stanowisko dowodzenia, kt\u00f3re przez lata s\u0142u\u017cy\u0142o kolejno: szefowi Sztabu Generalnego Wojska Polskiego, potem dow\u00f3dcy polskiej Marynarki Wojennej, a w ko\u0144cu dow\u00f3dcy 8 Flotylli Obrony Wybrze\u017ca. Gospodarzem obiektu jest obecnie Muzeum Obrony Wybrze\u017ca w \u015awinouj\u015bciu. Od 1 maja 2014 roku mo\u017cna zwiedza\u0107 do niedawna\u00a0\u015bci\u015ble tajne stanowisko dowodzenia najwy\u017cszych w\u0142adz wojskowych.<\/p>\n\n\n\n

O\u00a0podziemnym Wroc\u0142awiu\u00a0zrobi\u0142o si\u0119 g\u0142o\u015bno dzi\u0119ki popularnym krymina\u0142om Marka Krajewskiego, kt\u00f3rych akcja rozgrywa si\u0119 w tunelach i podziemnych ulicach wtedy jeszcze niemieckiego Breslau. Pog\u0142oski m\u00f3wi\u0105 o tunelach pod Dworcem G\u0142\u00f3wnym, gdzie podczas wojny mia\u0142 dzia\u0142a\u0107\u00a0niemiecki szpital. Na dodatek mia\u0142a si\u0119 tam znajdowa\u0107 stacja podziemnej linii kolejowej. Kolejn\u0105 zagadk\u0119 stanowi\u00a0Stadion Olimpijski. <\/p>\n\n\n\n

Zbudowali go Niemcy w 1928 roku. Co ciekawe, jego architektem zosta\u0142 ten sam cz\u0142owiek, kt\u00f3ry by\u0142 odpowiedzialny za budow\u0119 schron\u00f3w pod miastem. Wszystkie tajne pomieszczenia mia\u0142y by\u0107 zalane przez Niemc\u00f3w, poprzez odkr\u0119cenie \u015bluz na przep\u0142ywaj\u0105cej dos\u0142ownie tu\u017c obok Odrze. Wroc\u0142aw kryje niezwyk\u0142e tajemnice du\u017co starsze ni\u017c hitlerowskie schrony. By przenie\u015b\u0107 si\u0119 w ten niesamowity \u015bwiat nie musimy nawet wychodzi\u0107 poza\u00a0Stare Miasto. Nie ka\u017cdy wie, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 kamienic, stoj\u0105cych przy rynku, ukrywa w swoim wn\u0119trzu\u00a0*wielopoziomowe piwnice i tunele *<\/em>\u0142\u0105cz\u0105ce ze sob\u0105 kolejne domy.<\/p>\n\n\n\n

Jedn\u0105 z najd\u0142u\u017cszych podziemnych tras w kraju znajdziemy pod ulicami\u00a0Sandomierza. System po\u0142\u0105czonych korytarzami piwnic i sk\u0142ad\u00f3w kupieckich powstawa\u0142 na przestrzeni XIII i XVI wieku. Wi\u0105\u017ce si\u0119 z nimi wiele\u00a0tajemniczych historii, najs\u0142ynniejsza m\u00f3wi o Halinie Kr\u0119piance. Wed\u0142ug legendy uratowa\u0142a miasto przed Tatarami, prowadz\u0105c ich w k\u00f3\u0142ko kr\u0119tymi tunelami, podczas gdy mieszka\u0144cy odci\u0119li drog\u0119 wyj\u015bciow\u0105 wielkimi g\u0142azami. Bohaterska kobieta zgin\u0119\u0142a wraz z wrogiem. <\/p>\n\n\n\n

Dzisiejsza, udost\u0119pniona turystom trasa zosta\u0142a otwarta w 1977 roku i ma 470 metr\u00f3w d\u0142ugo\u015bci. Zwiedzanie jest mo\u017cliwe wy\u0142\u0105cznie z przewodnikiem i trwa oko\u0142o 45 minut. Rozpoczyna si\u0119 na dziedzi\u0144cu zabytkowej kamienicy Ole\u015bnickich w centrum miasta.<\/p>\n\n\n\n

Artura najbardziej zawiod\u0142y podziemia pa\u0142acu Ostrogskich, a raczej ich brak. Przecie\u017c to tam powinna p\u0142ywa\u0107 Z\u0142ota Kaczka ze starej legendy. – Tymczasem wszystko wskazuje na to, \u017ce nigdy \u017cadnych piwnic w pa\u0142acu nie by\u0142o – m\u00f3wi Artur Ponikiewski i nie potrafi tego zawodu ukry\u0107. Z zawodu le\u015bnik, z zami\u0142owania speleolog, przewodnik PTTK, kt\u00f3ry wraz z kolegami spenetrowa\u0142 wi\u0119kszo\u015b\u0107 warszawskich podziemi, loch\u00f3w i tuneli. \u0141\u0105cznie 170 obiekt\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Miasto skarb<\/h4>\n\n\n\n

– Mamy w stolicy podziemne miasto, skarb, o kt\u00f3ry wcale nie dbamy – denerwuje si\u0119 Zbigniew Reku\u0107. W podziemiach siedzi „od zawsze”. Od lat szczeni\u0119cych. M\u00f3wi, \u017ce mo\u017cna zrozumie\u0107, \u017ce po wojnie, gdy trzeba by\u0142o szybko odbudowa\u0107 Warszaw\u0119, nikt si\u0119 nie przejmowa\u0142 starymi podziemiami. Zasypywano je, nie umieszczano na \u017cadnych planach. P\u00f3\u017aniej o nich zapomniano. Pono\u0107 robotnicy pracuj\u0105cy przy budowie metra w pewnym momencie przebili si\u0119 do piwnicy, kt\u00f3rej istnienia nikt nie przewidywa\u0142. Na p\u00f3\u0142kach sta\u0142y jeszcze butelki. Ale tego braku dba\u0142o\u015bci o Warszaw\u0119 podziemn\u0105 teraz, w XXI wieku, Reku\u0107 zrozumie\u0107 nie mo\u017ce. – Istnieje stary podziemny tunel, kt\u00f3rym od metra na placu Wilsona mo\u017cna by\u0142o przechodzi\u0107 do Cytadeli. I co? I nic. Miasto nie by\u0142o zainteresowane tak\u0105 atrakcj\u0105 – z\u017cyma si\u0119.<\/p>\n\n\n\n

Dlatego podziemia stolicy zna przede wszystkim grono zapale\u0144c\u00f3w takich jak on czy Artur.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n\n

W sobotni ranek Zbigniew wraz z przyjaci\u00f3\u0142mi odkopuje tunel wychodz\u0105cy z Fortu Legion\u00f3w. Ma 50 na 70 cm. Praca jest ci\u0119\u017cka: jedna osoba usuwa ziemi\u0119, kolejne wyci\u0105gaj\u0105 j\u0105 na zewn\u0105trz. Od maja, pracuj\u0105c tylko przez kilka weekendowych godzin, maj\u0105 ju\u017c 30 metr\u00f3w urobku. – Dochodzi do Cytadeli? – pytam. Reku\u0107 u\u015bmiecha si\u0119. – Raczej nie. Pewnie ko\u0144czy si\u0119 tam – wskazuje r\u0119k\u0105 w dal. – W dawnym korycie Becz\u0105cej Nalewki, rzeki kt\u00f3ra wysch\u0142a w po\u0142owie XIX stulecia.<\/p>\n\n\n\n

Artur i jego koledzy do badania warszawskich podziemi u\u017cywaj\u0105 tego samego sprz\u0119tu co do eksploracji jaski\u0144 (to ich inna pasja). He\u0142m, buty tzw. techniczne. Niezast\u0105pione nie tylko w wodzie czy w piasku, ale tak\u017ce wtedy, gdy w opuszczonych tunelach natkn\u0105 si\u0119 na resztki libacji: pot\u0142uczone szk\u0142o, zu\u017cyte ig\u0142y i strzykawki. Sprz\u0119t pewnie wiele razy ich uratowa\u0142. Tak\u017ce tu, w Warszawie.<\/p>\n\n\n\n

Lochy maso\u0144skie.<\/h4>\n\n\n\n

Najstarsze sto\u0142eczne podziemia to tzw. Elizeum i park Gucica na S\u0142u\u017cewiu. Oba miejsca zwi\u0105zane s\u0105 z losami polskiej masonerii. Na skarpie po\u0142o\u017conej na p\u00f3\u0142noc od Ksi\u0105\u017c\u0119cej w latach 70. XVIII wieku Kazimierz Poniatowski, podkomorzy i brat naszego ostatniego kr\u00f3la, za\u0142o\u017cy\u0142 ogr\u00f3d. W skarpie zbudowano groty i podziemne korytarze, w tym Elizeum mieszcz\u0105ce lo\u017c\u0119 maso\u0144sk\u0105. \u00d3wczesny angielski podr\u00f3\u017cnik William Coxe tak opisa\u0142 to wn\u0119trze: „…spaceruj\u0105c po ogrodzie, przybyli\u015bmy wreszcie do groty, w sztucznych ska\u0142ach wykutej, urozmaiconej \u017ar\u00f3d\u0142ami i strumykami. (…) <\/p>\n\n\n\n

Droga wiod\u0142a przez kr\u0119ty podziemny korytarz, w kt\u00f3rym tu i \u00f3wdzie lampa s\u0142abe sia\u0142a blaski. Wreszcie dotarli\u015bmy do drzwi drewnianych, jakby wej\u015bcia do lichej chatki. Drzwi nagle otwar\u0142y si\u0119 i ujrzeli\u015bmy si\u0119 we wspania\u0142ej, przecudnie o\u015bwietlonej sali. By\u0142 to rondel z przepyszn\u0105 kopu\u0142\u0105 wedle najpi\u0119kniejszej symetrii.<\/p>\n\n\n\n

Dooko\u0142a, w\u015br\u00f3d kolumn ze sztucznego marmuru, widzia\u0142e\u015b cztery otwarte gabinety, a w nich sofy wygodne i malowid\u0142a al fresco. (…) Wtem w\u015br\u00f3d og\u00f3lnego podziwu ol\u015bni\u0142 uszy nasze koncert niewidzialnej orkiestry. Szukali\u015bmy daremnie, sk\u0105d pochodzi\u0142y tony (…)”. W latach 90. poprzedniego stulecia planowano odnowienie Elizeum. Ale do dzisiaj nic si\u0119 tam nie dzieje. Zabytek jest w fatalnym stanie. Trudno odszuka\u0107 nawet zej\u015bcie do podziemi. To ma\u0142e drzwiczki za pomnikiem Elizy Orzeszkowej w parku obok. ul. Ksi\u0105\u017c\u0119cej.<\/p>\n\n\n\n

Jeszcze trudniej jest wej\u015b\u0107 do starej Lodowni na S\u0142u\u017cewcu – opowiada Artur. Teren jest bowiem prywatny i ogrodzony. Na szcz\u0119\u015bcie, jak twierdz\u0105 zdobywcy warszawskich podziemi, bo pr\u00f3ba eksploracji przez amator\u00f3w mog\u0142aby si\u0119 sko\u0144czy\u0107 tragicznie. Wej\u015bcie jest zalane wod\u0105. Trzeba si\u0119 porz\u0105dnie zmoczy\u0107, \u017ceby p\u00f3j\u015b\u0107 dalej. W niekt\u00f3rych miejscach dosz\u0142o ju\u017c do zawa\u0142u, w innych mo\u017ce on nast\u0105pi\u0107 w ka\u017cdej chwili. – Ze zdokumentowania jednego z chodnik\u00f3w musieli\u015bmy zrezygnowa\u0107, by\u0142o zbyt niebezpiecznie – t\u0142umaczy eksplorator.<\/p>\n\n\n\n

\u0179r\u00f3d\u0142a historyczne m\u00f3wi\u0105, \u017ce podziemny Gucin zbudowany przez arystoktrat\u00f3w Potockich mia\u0142 by\u0107 miejscem poch\u00f3wku cz\u0142onk\u00f3w lo\u017cy maso\u0144skiej, kt\u00f3rzy sk\u0142\u00f3cili si\u0119 z Ko\u015bcio\u0142em. Czy to prawda, nie wiadomo. Ceglane wn\u0119ki i p\u00f3\u0142ki mog\u0142y s\u0142u\u017cy\u0107 zar\u00f3wno jako miejsca na urny, jak i miejsce przechowywania \u0142atwo psuj\u0105cej si\u0119 \u017cywno\u015bci. Co zreszt\u0105 sugeruje nazwa – Lodownia.<\/p>\n\n\n\n

Podziemia przemys\u0142owe.<\/h4>\n\n\n\n

W klasyfikacji warszawskich podziemi sporz\u0105dzonej przez Ponikiewskiego i jego koleg\u00f3w Elizeum i Lodownia to obiekty sentymentalno-historyczne. Kolejn\u0105 grup\u0119 stanowi\u0105 przemys\u0142owe. I tych w stolicy jest najwi\u0119cej. Wspania\u0142e s\u0105 wielopoziomowe piwnice Browar\u00f3w Warszawskich. Dost\u0119pne dla wszystkich warszawiak\u00f3w, w ramach dni otwartych, s\u0105 tak\u017ce zabytkowe Filtry. Kilkana\u015bcie po\u0142\u0105czonych kom\u00f3r, granitowe filary d\u017awigaj\u0105ce ceglane sklepienia. <\/p>\n\n\n\n

Przypominaj\u0105 raczej podziemn\u0105 \u015bwi\u0105tyni\u0119 ni\u017c przemys\u0142owe wn\u0119trze. Wszystko lekko po\u0142yskuje. Cho\u0107 od ich powstania min\u0119\u0142o 120 lat, obiekt sprawia wra\u017cenie, jakby wczoraj oddano je do u\u017cytku. Efektu dope\u0142nia huk spadaj\u0105cej wody. Obejrze\u0107 mo\u017cna te\u017c podziemia Pa\u0142acu Kultury zamieszkane przez band\u0119 uroczych kocur\u00f3w. Ale ju\u017c np. do podziemi praskiej stalowni amator nie wejdzie.<\/p>\n\n\n\n

Stalowni\u0119 eksplorowa\u0142 Reku\u0107 w latach 90. XX w. i jeszcze wtedy nie by\u0142o to zadanie ekstremalne. Ale po kolejnych przebudowach… – Ju\u017c dawno nauczyli\u015bmy si\u0119 nie ufa\u0107 planom – m\u00f3wi Artur Ponikiewski. – Ale tym razem nie zgadza\u0142o si\u0119 nic. Kr\u0105\u017cyli\u015bmy wiele godzin, szukaj\u0105c przys\u0142owiowej dziury w ziemi. Stare bran\u017cowe powiedzenie amator\u00f3w odkrywc\u00f3w g\u0142osi, \u017ce jak si\u0119 szuka, to zawsze si\u0119 znajdzie.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n\n

Ca\u0142y teren stalowni, a potem elektrowni i zbrojowni, ma sie\u0107 kana\u0142\u00f3w instalacyjnych i transportowych pochodz\u0105cych z czas\u00f3w budowy oraz p\u00f3\u017aniejszych. Transport produkt\u00f3w i przesy\u0142anie pary odbywa\u0142y si\u0119 w\u0142a\u015bnie pod ziemi\u0105. Potem instalacje te wykorzystywano do montowania kabli energetycznych, dodaj\u0105c szereg nowych kana\u0142\u00f3w. Najd\u0142u\u017csze odcinki podziemi u\u017cywane by\u0142y do przestrzeliwania naprawianej i produkowanej broni, g\u0142\u00f3wnie prototyp\u00f3w. Przebadane dotychczas obie\u00adk\u00adty na Pradze maj\u0105 \u0142\u0105czn\u0105 d\u0142ugo\u015b\u0107 oko\u0142o dw\u00f3ch kilometr\u00f3w. Wiele kana\u0142\u00f3w jest zasypanych gruzem lub zawalonych.<\/p>\n\n\n\n

Artur przy okazji eksploracji podziemi oddaje si\u0119 swojej drugiej pasji: liczeniu nietoperzy. – Te ssaki nie kochaj\u0105 stolicy – m\u00f3wi. – Jest ich niewiele i raptem kilka gatunk\u00f3w. Chyba ten wszechogarniaj\u0105cy ha\u0142as w War\u00ad\u00adszawie dociera nawet do podziemi. A nietoperze maj\u0105 delikatny s\u0142uch.<\/p>\n\n\n\n

Fort Legion\u00f3w.<\/h4>\n\n\n\n

Jednak to, co w dzieci\u0144stwie rozpala\u0142o wyobra\u017ani\u0119 Zygmunta Rekucia, a dwadzie\u015bcia lat potem ch\u0142opi\u0119c\u0105 imaginacj\u0119 Artura i jego koleg\u00f3w, to przede wszystkim podziemia wojskowe. W stolicy – Twierdza Warszawa.To zesp\u00f3\u0142 fort\u00f3w i fortyfikacji wzniesionych przez w\u0142adze carskie w XIX wieku. Najbardziej znanym w\u0142a\u015bciwie wszystkim warszawiakom obiek\u00adtem jest Cytadela. S\u0142u\u017cy\u0142a tak\u017ce za wi\u0119zienie i miejsce strace\u0144. Ale o istnieniu siedmiu okalaj\u0105cych j\u0105 fort\u00f3w ma\u0142o kto s\u0142ysza\u0142, a o \u0142\u0105cz\u0105cych poszczeg\u00f3lne obiekty podziemnych korytarzach prawie nikt. W niekt\u00f3rych fortach mieszcz\u0105 si\u0119 dzi\u015b r\u00f3\u017cne instytucje (restauracja, wytw\u00f3rnia filmowa czy sk\u0142ad celny), a niekt\u00f3re niszczej\u0105 niezagospodarowane. – Sytuacj\u0119 komplikuje fakt, \u017ce obiekty podziemne maj\u0105 cz\u0119sto zagmatwany status prawny – t\u0142umaczy Artur.<\/p>\n\n\n\n

Ulubionym miejscem Zygmunta Rekucia jest Fort Legion\u00f3w, dawniej W\u0142adimira. Wybudowany w latach 1851-1853 i do 1874 r. ci\u0105gle rozbudowywany. Jest to trzykondygnacyjna baszta artyleryjska z fos\u0105. – Posiada system chodnik\u00f3w kontrminowych, po\u0142\u0105czony poternami i galeriami skarpowymi, przeciwskarpowymi i kaponierami grodzowymi, podziemn\u0105 (zasypan\u0105) skazamatowan\u0105 dzia\u0142obitni\u0119, tak\u0105\u017c wartowni\u0119 oraz tunel wej\u015bciowy z bocznym dwukomorowym magazynem amunicyjnym i szybem windy amunicyjnej – t\u0142umaczy fachowo Reku\u0107. Ca\u0142o\u015b\u0107 budowli podziemnych rozmieszczona jest na dw\u00f3ch poziomach. W 1920 roku zasypano uj\u015bcie tunelu na powierzchni\u0119, a podziemia i znajduj\u0105cy si\u0119 tam magazyn cz\u0119\u015bciowo zalano wod\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Fort Legion\u00f3w ma szcz\u0119\u015bcie. Aktualnemu w\u0142a\u015bcicielowi zale\u017cy, by zachowa\u0107 jego podziemia i historyczny charakter. Jest przychylny spo\u0142ecznikom, kt\u00f3rzy odkopuj\u0105 fortyfikacje.- Gdy oczyszczali\u015bmy fos\u0119 i tunele, znale\u017ali\u015bmy mn\u00f3stwo „skarb\u00f3w” – opowiada Reku\u0107, mru\u017c\u0105c oczy. Bo skarb to tak naprawd\u0119 marzenie ka\u017cdego eksploratora. Artur ubolewa, \u017ce on tyle lat chodzi po podziemiach. – I nic, nawet starego guzika nie znalaz\u0142em – m\u00f3wi.<\/p>\n\n\n\n

Z przedmiot\u00f3w odnalezionych przez Rekucia i jego wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w powsta\u0142a ekspozycja historyczna w Forcie Legion\u00f3w: stara szabla, carskie dokumenty, \u0142uski po amunicji. Czasami za zgod\u0105 w\u0142a\u015bciciela i przy wsp\u00f3\u0142pracy jednego z biur turystycznych pan Zygmunt oprowadza po podziemiach wycieczki. Na tak\u0105 okoliczno\u015b\u0107 got\u00f3w jest nawet przebra\u0107 si\u0119 za ducha.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Kilometry podziemnych korytarzy, ogromne hale, tajne pomieszczenia zbudowane przez Niemc\u00f3w czy sztolnie, w kt\u00f3rych wydobywano rudy uranu do produkcji pierwszej bomby atomowej zbudowanej w Zwi\u0105zku Radzieckim [\u2026]<\/span><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":10887,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_feature_clip_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_post_was_ever_published":false},"categories":[21],"tags":[],"class_list":["post-10883","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-otworz-oczy"],"yoast_head":"\nPODZIEMNA POLSKA - MAMY SCHRONIENIE NA RESET - MASO\u0143SKIE LOCHY, FORTY, WARY. - Globalna \u015awiadomo\u015b\u0107<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/globalna.info\/en\/2021\/01\/24\/podziemna-polska-mamy-schronienie-na-reset-masonskie-lochy-forty-wary\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_GB\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"PODZIEMNA POLSKA - MAMY SCHRONIENIE NA RESET - MASO\u0143SKIE LOCHY, FORTY, WARY. - Globalna \u015awiadomo\u015b\u0107\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Kilometry podziemnych korytarzy, ogromne hale, tajne pomieszczenia zbudowane przez Niemc\u00f3w czy sztolnie, w kt\u00f3rych wydobywano rudy uranu do produkcji pierwszej bomby atomowej zbudowanej w Zwi\u0105zku Radzieckim [\u2026]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/globalna.info\/en\/2021\/01\/24\/podziemna-polska-mamy-schronienie-na-reset-masonskie-lochy-forty-wary\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Globalna \u015awiadomo\u015b\u0107\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/globalna.info\/\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2021-01-24T12:00:17+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-02-25T17:06:47+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/globalna.info\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/Screenshot-2021-01-24T125908.164.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"951\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"579\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Globalna \u015awiadomo\u015b\u0107\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@globalna_info\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@globalna_info\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Globalna \u015awiadomo\u015b\u0107\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Estimated reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"13 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/globalna.info\\\/2021\\\/01\\\/24\\\/podziemna-polska-mamy-schronienie-na-reset-masonskie-lochy-forty-wary\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/globalna.info\\\/2021\\\/01\\\/24\\\/podziemna-polska-mamy-schronienie-na-reset-masonskie-lochy-forty-wary\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"Globalna \u015awiadomo\u015b\u0107\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/globalna.info\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/63d6d4bbc6cc7167b37363521107c844\"},\"headline\":\"PODZIEMNA POLSKA – MAMY SCHRONIENIE NA RESET – MASO\u0143SKIE LOCHY, FORTY, WARY.\",\"datePublished\":\"2021-01-24T12:00:17+00:00\",\"dateModified\":\"2026-02-25T17:06:47+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/globalna.info\\\/2021\\\/01\\\/24\\\/podziemna-polska-mamy-schronienie-na-reset-masonskie-lochy-forty-wary\\\/\"},\"wordCount\":2383,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/globalna.info\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/globalna.info\\\/2021\\\/01\\\/24\\\/podziemna-polska-mamy-schronienie-na-reset-masonskie-lochy-forty-wary\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/i0.wp.com\\\/globalna.info\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2021\\\/01\\\/Screenshot-2021-01-24T125908.164.png?fit=951%2C579&ssl=1\",\"articleSection\":[\"Otw\u00f3rz oczy\"],\"inLanguage\":\"en-GB\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/globalna.info\\\/2021\\\/01\\\/24\\\/podziemna-polska-mamy-schronienie-na-reset-masonskie-lochy-forty-wary\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/globalna.info\\\/2021\\\/01\\\/24\\\/podziemna-polska-mamy-schronienie-na-reset-masonskie-lochy-forty-wary\\\/\",\"name\":\"PODZIEMNA POLSKA - MAMY SCHRONIENIE NA RESET - MASO\u0143SKIE LOCHY, FORTY, WARY. - Globalna \u015awiadomo\u015b\u0107\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/globalna.info\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/globalna.info\\\/2021\\\/01\\\/24\\\/podziemna-polska-mamy-schronienie-na-reset-masonskie-lochy-forty-wary\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/globalna.info\\\/2021\\\/01\\\/24\\\/podziemna-polska-mamy-schronienie-na-reset-masonskie-lochy-forty-wary\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/i0.wp.com\\\/globalna.info\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2021\\\/01\\\/Screenshot-2021-01-24T125908.164.png?fit=951%2C579&ssl=1\",\"datePublished\":\"2021-01-24T12:00:17+00:00\",\"dateModified\":\"2026-02-25T17:06:47+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/globalna.info\\\/2021\\\/01\\\/24\\\/podziemna-polska-mamy-schronienie-na-reset-masonskie-lochy-forty-wary\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-GB\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/globalna.info\\\/2021\\\/01\\\/24\\\/podziemna-polska-mamy-schronienie-na-reset-masonskie-lochy-forty-wary\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-GB\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/globalna.info\\\/2021\\\/01\\\/24\\\/podziemna-polska-mamy-schronienie-na-reset-masonskie-lochy-forty-wary\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/i0.wp.com\\\/globalna.info\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2021\\\/01\\\/Screenshot-2021-01-24T125908.164.png?fit=951%2C579&ssl=1\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/i0.wp.com\\\/globalna.info\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2021\\\/01\\\/Screenshot-2021-01-24T125908.164.png?fit=951%2C579&ssl=1\",\"width\":951,\"height\":579},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/globalna.info\\\/2021\\\/01\\\/24\\\/podziemna-polska-mamy-schronienie-na-reset-masonskie-lochy-forty-wary\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\\\/\\\/globalna.info\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"PODZIEMNA POLSKA – MAMY SCHRONIENIE NA RESET – MASO\u0143SKIE LOCHY, FORTY, WARY.\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/globalna.info\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/globalna.info\\\/\",\"name\":\"Globalna \u015awiadomo\u015b\u0107 portal wiedzy alternatywnej\",\"description\":\"\u015awiat Jest Inny\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/globalna.info\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/globalna.info\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-GB\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/globalna.info\\\/#organization\",\"name\":\"Globalna \u015awiadomo\u015b\u0107\",\"url\":\"https:\\\/\\\/globalna.info\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-GB\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/globalna.info\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/i0.wp.com\\\/globalna.info\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2023\\\/07\\\/cropped-GS-logo-final-1-fb-1.jpg?fit=1890%2C630&ssl=1\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/i0.wp.com\\\/globalna.info\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2023\\\/07\\\/cropped-GS-logo-final-1-fb-1.jpg?fit=1890%2C630&ssl=1\",\"width\":1890,\"height\":630,\"caption\":\"Globalna \u015awiadomo\u015b\u0107\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/globalna.info\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/www.facebook.com\\\/globalna.info\\\/\",\"https:\\\/\\\/x.com\\\/globalna_info\",\"https:\\\/\\\/www.instagram.com\\\/global_awarness_poland\\\/?hl=pl\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/globalna.info\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/63d6d4bbc6cc7167b37363521107c844\",\"name\":\"Globalna \u015awiadomo\u015b\u0107\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-GB\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/bfa1874e30b0bc00ee62d40120daec88f60e306105d661025fdd175d903f368a?s=96&d=mm&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/bfa1874e30b0bc00ee62d40120daec88f60e306105d661025fdd175d903f368a?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/bfa1874e30b0bc00ee62d40120daec88f60e306105d661025fdd175d903f368a?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Globalna \u015awiadomo\u015b\u0107\"}}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"PODZIEMNA POLSKA - MAMY SCHRONIENIE NA RESET - MASO\u0143SKIE LOCHY, FORTY, WARY. - Globalna \u015awiadomo\u015b\u0107","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/globalna.info\/en\/2021\/01\/24\/podziemna-polska-mamy-schronienie-na-reset-masonskie-lochy-forty-wary\/","og_locale":"en_GB","og_type":"article","og_title":"PODZIEMNA POLSKA - MAMY SCHRONIENIE NA RESET - MASO\u0143SKIE LOCHY, FORTY, WARY. - Globalna \u015awiadomo\u015b\u0107","og_description":"Kilometry podziemnych korytarzy, ogromne hale, tajne pomieszczenia zbudowane przez Niemc\u00f3w czy sztolnie, w kt\u00f3rych wydobywano rudy uranu do produkcji pierwszej bomby atomowej zbudowanej w Zwi\u0105zku Radzieckim [\u2026]","og_url":"https:\/\/globalna.info\/en\/2021\/01\/24\/podziemna-polska-mamy-schronienie-na-reset-masonskie-lochy-forty-wary\/","og_site_name":"Globalna \u015awiadomo\u015b\u0107","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/globalna.info\/","article_published_time":"2021-01-24T12:00:17+00:00","article_modified_time":"2026-02-25T17:06:47+00:00","og_image":[{"width":951,"height":579,"url":"https:\/\/globalna.info\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/Screenshot-2021-01-24T125908.164.png","type":"image\/png"}],"author":"Globalna \u015awiadomo\u015b\u0107","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@globalna_info","twitter_site":"@globalna_info","twitter_misc":{"Written by":"Globalna \u015awiadomo\u015b\u0107","Estimated reading time":"13 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/globalna.info\/2021\/01\/24\/podziemna-polska-mamy-schronienie-na-reset-masonskie-lochy-forty-wary\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/globalna.info\/2021\/01\/24\/podziemna-polska-mamy-schronienie-na-reset-masonskie-lochy-forty-wary\/"},"author":{"name":"Globalna \u015awiadomo\u015b\u0107","@id":"https:\/\/globalna.info\/#\/schema\/person\/63d6d4bbc6cc7167b37363521107c844"},"headline":"PODZIEMNA POLSKA – MAMY SCHRONIENIE NA RESET – MASO\u0143SKIE LOCHY, FORTY, WARY.","datePublished":"2021-01-24T12:00:17+00:00","dateModified":"2026-02-25T17:06:47+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/globalna.info\/2021\/01\/24\/podziemna-polska-mamy-schronienie-na-reset-masonskie-lochy-forty-wary\/"},"wordCount":2383,"publisher":{"@id":"https:\/\/globalna.info\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/globalna.info\/2021\/01\/24\/podziemna-polska-mamy-schronienie-na-reset-masonskie-lochy-forty-wary\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/i0.wp.com\/globalna.info\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/Screenshot-2021-01-24T125908.164.png?fit=951%2C579&ssl=1","articleSection":["Otw\u00f3rz oczy"],"inLanguage":"en-GB"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/globalna.info\/2021\/01\/24\/podziemna-polska-mamy-schronienie-na-reset-masonskie-lochy-forty-wary\/","url":"https:\/\/globalna.info\/2021\/01\/24\/podziemna-polska-mamy-schronienie-na-reset-masonskie-lochy-forty-wary\/","name":"PODZIEMNA POLSKA - MAMY SCHRONIENIE NA RESET - MASO\u0143SKIE LOCHY, FORTY, WARY. - Globalna \u015awiadomo\u015b\u0107","isPartOf":{"@id":"https:\/\/globalna.info\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/globalna.info\/2021\/01\/24\/podziemna-polska-mamy-schronienie-na-reset-masonskie-lochy-forty-wary\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/globalna.info\/2021\/01\/24\/podziemna-polska-mamy-schronienie-na-reset-masonskie-lochy-forty-wary\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/i0.wp.com\/globalna.info\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/Screenshot-2021-01-24T125908.164.png?fit=951%2C579&ssl=1","datePublished":"2021-01-24T12:00:17+00:00","dateModified":"2026-02-25T17:06:47+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/globalna.info\/2021\/01\/24\/podziemna-polska-mamy-schronienie-na-reset-masonskie-lochy-forty-wary\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-GB","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/globalna.info\/2021\/01\/24\/podziemna-polska-mamy-schronienie-na-reset-masonskie-lochy-forty-wary\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-GB","@id":"https:\/\/globalna.info\/2021\/01\/24\/podziemna-polska-mamy-schronienie-na-reset-masonskie-lochy-forty-wary\/#primaryimage","url":"https:\/\/i0.wp.com\/globalna.info\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/Screenshot-2021-01-24T125908.164.png?fit=951%2C579&ssl=1","contentUrl":"https:\/\/i0.wp.com\/globalna.info\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/Screenshot-2021-01-24T125908.164.png?fit=951%2C579&ssl=1","width":951,"height":579},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/globalna.info\/2021\/01\/24\/podziemna-polska-mamy-schronienie-na-reset-masonskie-lochy-forty-wary\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/globalna.info\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"PODZIEMNA POLSKA – MAMY SCHRONIENIE NA RESET – MASO\u0143SKIE LOCHY, FORTY, WARY."}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/globalna.info\/#website","url":"https:\/\/globalna.info\/","name":"Globalna \u015awiadomo\u015b\u0107 portal wiedzy alternatywnej","description":"\u015awiat Jest Inny","publisher":{"@id":"https:\/\/globalna.info\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/globalna.info\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-GB"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/globalna.info\/#organization","name":"Globalna \u015awiadomo\u015b\u0107","url":"https:\/\/globalna.info\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-GB","@id":"https:\/\/globalna.info\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/i0.wp.com\/globalna.info\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/cropped-GS-logo-final-1-fb-1.jpg?fit=1890%2C630&ssl=1","contentUrl":"https:\/\/i0.wp.com\/globalna.info\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/cropped-GS-logo-final-1-fb-1.jpg?fit=1890%2C630&ssl=1","width":1890,"height":630,"caption":"Globalna \u015awiadomo\u015b\u0107"},"image":{"@id":"https:\/\/globalna.info\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/globalna.info\/","https:\/\/x.com\/globalna_info","https:\/\/www.instagram.com\/global_awarness_poland\/?hl=pl"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/globalna.info\/#\/schema\/person\/63d6d4bbc6cc7167b37363521107c844","name":"Globalna \u015awiadomo\u015b\u0107","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-GB","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/bfa1874e30b0bc00ee62d40120daec88f60e306105d661025fdd175d903f368a?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/bfa1874e30b0bc00ee62d40120daec88f60e306105d661025fdd175d903f368a?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/bfa1874e30b0bc00ee62d40120daec88f60e306105d661025fdd175d903f368a?s=96&d=mm&r=g","caption":"Globalna \u015awiadomo\u015b\u0107"}}]}},"jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/i0.wp.com\/globalna.info\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/Screenshot-2021-01-24T125908.164.png?fit=951%2C579&ssl=1","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/globalna.info\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10883","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/globalna.info\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/globalna.info\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/globalna.info\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/globalna.info\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=10883"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/globalna.info\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10883\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/globalna.info\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/10887"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/globalna.info\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10883"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/globalna.info\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=10883"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/globalna.info\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=10883"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}