W Stanach Zjednoczonych ponownie od\u017cywa temat jednego z najbardziej mrocznych i kontrowersyjnych program\u00f3w w historii CIA. W Kongresie trwaj\u0105 przes\u0142uchania po\u015bwi\u0119cone projektowi MKULTRA \u2014 tajnemu programowi bada\u0144 nad kontrol\u0105 umys\u0142u, eksperymentami psychologicznymi i wykorzystaniem substancji psychoaktywnych, kt\u00f3ry przez dekady budzi\u0142 pytania o granice w\u0142adzy pa\u0144stwa, odpowiedzialno\u015b\u0107 s\u0142u\u017cb specjalnych oraz prawa obywateli. Nowe zainteresowanie spraw\u0105 pokazuje, \u017ce mimo up\u0142ywu lat wiele dokument\u00f3w, decyzji i dzia\u0142a\u0144 zwi\u0105zanych z MKULTRA nadal wymaga wyja\u015bnienia.<\/p>\n\n\n\n
Kilkadziesi\u0105t lat po zniszczeniu wi\u0119kszo\u015bci akt, nies\u0142awny program CIA dotycz\u0105cy kontroli umys\u0142u \u2013 MK-Ultra \u2013 ponownie znalaz\u0142 si\u0119 w centrum uwagi opinii publicznej przed Kongresem Stan\u00f3w Zjednoczonych<\/a>. Republika\u0144ska kongresmenka Anna Paulina Luna o\u015bwiadczy\u0142a, \u017ce grupa zadaniowa ds. ujawniania tajemnic pa\u0144stwowych zajmie si\u0119 teraz szczeg\u00f3\u0142owo tym programem z czas\u00f3w zimnej wojny<\/a>. Program kontroli umys\u0142u CIA o nazwie MKUltra trwa\u0142 oficjalnie w latach 1953\u20131964 pod kierownictwem \u201eOffice of Technical Services\u201d CIA, przy wsparciu Laboratori\u00f3w Wojny Biologicznej Armii Stan\u00f3w Zjednoczonych, a jego celem by\u0142o opracowanie technik i \u015brodk\u00f3w farmakologicznych s\u0142u\u017c\u0105cych do kontroli umys\u0142u oraz prowadzenia przes\u0142ucha\u0144 w okresie zimnej wojny.<\/p>\n\n\n\n Program obejmowa\u0142 149 podprojekt\u00f3w realizowanych na uniwersytetach, w wi\u0119zieniach, klinikach i plac\u00f3wkach wojskowych. Za po\u015brednictwem organizacji przykrywkowych CIA finansowa\u0142a liczne projekty badawcze, a osoby zaanga\u017cowane w te dzia\u0142ania nie mia\u0142y poj\u0119cia, kto poci\u0105ga za sznurki w tle.<\/p>\n\n\n\n Liczba eksperyment\u00f3w przeprowadzonych na ludziach si\u0119ga tysi\u0119cy. Katalog stosowanych metod by\u0142 obszerny. Obejmowa\u0142 on eksperymenty z narkotykami, takimi jak LSD, barbiturany i amfetaminy, hipnoz\u0119, komunikaty podprogowe, a tak\u017ce elektrowstrz\u0105sy i psychiczne \u201erozbicie\u201d maj\u0105ce na celu wymazanie \u015bwiadomo\u015bci i to\u017csamo\u015bci.<\/p>\n\n\n\n CIA korzysta\u0142a przede wszystkim z os\u00f3b pracuj\u0105cych na uniwersytetach i w szpitalach, przebywaj\u0105cych na leczeniu medycznym lub psychologicznym, a tak\u017ce z wi\u0119\u017ani\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n R\u00f3wnie\u017c w\u0142asny personel, podejrzany o wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z wrogimi s\u0142u\u017cbami wywiadowczymi, musia\u0142 znosi\u0107 przes\u0142uchania pod wp\u0142ywem narkotyk\u00f3w. Menlo Park to jedna z klinik, w kt\u00f3rych przeprowadzano te eksperymenty. Czytanie ksi\u0105\u017cki \u201eLot nad kuku\u0142czym gniazdem\u201d autorstwa Kena Keseya stanowi relacj\u0119 z do\u015bwiadcze\u0144 w Menlo Park. Ken Kesey by\u0142 bowiem opiekunem w tej plac\u00f3wce i w latach sze\u015b\u0107dziesi\u0105tych spisa\u0142 swoje do\u015bwiadczenia z tamtego okresu. W ramach programu MKUltra w ci\u0105gu dziesi\u0119ciu lat zrealizowano \u0142\u0105cznie 144 tajne projekty, co pokazuje ogromny zasi\u0119g tego tajemniczego programu eksperymentalnego CIA.<\/p>\n\n\n\n Istnienie programu MKUltra zosta\u0142o upublicznione dopiero w 1975 roku w wyniku dochodze\u0144 Komisji Churcha i Komisji Rockefellera, co wywo\u0142a\u0142o powszechne oburzenie i doprowadzi\u0142o do wprowadzenia nowej kontroli parlamentarnej nad dzia\u0142alno\u015bci\u0105 s\u0142u\u017cb specjalnych.<\/p>\n\n\n\n \u201eNational Security Archive\u201d podsumowa\u0142o p\u00f3\u017aniej skal\u0119 nadu\u017cy\u0107 \u2013 jednak nikogo nie poci\u0105gni\u0119to do odpowiedzialno\u015bci, poniewa\u017c CIA zapobiegawczo zniszczy\u0142a wi\u0119kszo\u015b\u0107 dokument\u00f3w. Teraz republika\u0144ska kongresmenka Anna Paulina Luna z Florydy og\u0142osi\u0142a, \u017ce grupa zadaniowa ds. ujawniania tajemnic pa\u0144stwowych dok\u0142adnie zbada ten program. Przest\u0119pstwa z przesz\u0142o\u015bci wy\u0142aniaj\u0105 si\u0119 z akt niczym duchy. Krok ten podj\u0119to w kontek\u015bcie niedawno ujawnionych dokument\u00f3w oraz nieustaj\u0105cych spekulacji dotycz\u0105cych \u015bmierci Franka Olsona<\/a>, naukowca CIA zajmuj\u0105cego si\u0119 wojn\u0105 biologiczn\u0105. Sprawa ta do dzi\u015b uwa\u017cana jest za szczeg\u00f3lnie kontrowersyjn\u0105.<\/p>\n\n\n\n 19 listopada 1953 roku Olson wraz z o\u015bmioma innymi osobami uczestniczy\u0142 w spotkaniu CIA, podczas kt\u00f3rego rzekomo potajemnie podano mu LSD w koniaku.<\/p>\n\n\n\n Dziewi\u0119\u0107 dni p\u00f3\u017aniej Olson wypad\u0142 z 13. pi\u0119tra pokoju hotelowego w Nowym Jorku. Jego \u015bmier\u0107 zosta\u0142a oficjalnie odnotowana w aktach jako samob\u00f3jstwo, jednak cz\u0142onkowie rodziny nie wierz\u0105 w samob\u00f3jstwo i podejrzewaj\u0105, \u017ce za tym kryje si\u0119 przest\u0119pstwo. Olson mia\u0142 podobno w dniach po spotkaniu popa\u015b\u0107 w paranoj\u0119, przesta\u0107 je\u015b\u0107 i wyrzuca\u0107 swoje rzeczy osobiste. Jego bratanek, Paul Vidich, otwarcie wypowiedzia\u0142 si\u0119 na temat podejrze\u0144 rodziny, m\u00f3wi\u0105c:<\/p>\n\n\n\n \u201eWyrzucenie z okna by\u0142o bardzo wygodnym sposobem na wyeliminowanie zagro\u017cenia dla bezpiecze\u0144stwa narodowego. Podsumowuj\u0105c, moim zdaniem: zosta\u0142 zamordowany\u201d.<\/p>\n\n\n\n Nie jest tajemnic\u0105, \u017ce Olson mia\u0142 moralne zastrze\u017cenia co do charakteru projektu, co budzi\u0142o obawy, \u017ce mo\u017ce sta\u0107 si\u0119 zagro\u017ceniem dla \u201efirmy\u201d i samego projektu. R\u00f3wnie\u017c AJ Gentile, prowadz\u0105cy program \u201eThe Why Files\u201d, kt\u00f3ry zdoby\u0142 ogromn\u0105 widowni\u0119 dzi\u0119ki odkrywaniu ukrytych historii, zaj\u0105\u0142 si\u0119 tematem MKUltra i Franka Olsona. Odnosz\u0105c si\u0119 do p\u00f3\u017aniejszego porozumienia rz\u0105du z rodzin\u0105 Olsona, Gentile zadaje uzasadnione pytanie:<\/p>\n\n\n\n \u201eJe\u015bli nic si\u0119 nie wydarzy\u0142o, to dlaczego prezydent Ford wyp\u0142aci\u0142 im pieni\u0105dze i kaza\u0142 im podpisa\u0107 umow\u0119 o zachowaniu poufno\u015bci?\u201d<\/p>\n\n\n\n W 1975 roku prezydent USA Gerald Ford oficjalnie przeprosi\u0142 rodzin\u0119 Olsona i zaprosi\u0142 j\u0105 do Bia\u0142ego Domu po tym, jak wysz\u0142y na jaw informacje o roli CIA w podawaniu narkotyk\u00f3w. Gentile twierdzi, \u017ce ustalenia komisji Churcha sta\u0142y si\u0119 jeszcze bardziej ponure, gdy \u015bledczy odkryli dowody na kontynuacj\u0119 prac nad broni\u0105 biologiczn\u0105, mimo \u017ce rz\u0105d publicznie obieca\u0142, i\u017c programy te zosta\u0142y zako\u0144czone.<\/p>\n\n\n\n W\u015br\u00f3d tych program\u00f3w znajduje si\u0119 mi\u0119dzy innymi operacja \u201eSea Spray\u201d \u2013 tajny eksperyment<\/a> z 1950 roku, w ramach kt\u00f3rego CIA uwolni\u0142a bakterie nad San Francisco, aby zbada\u0107, na ile du\u017ce miasta w USA by\u0142yby podatne na ataki biologiczne.<\/p>\n\n\n\n Przez tydzie\u0144 we wrze\u015bniu 1950 roku marynarka wojenna USA uwolni\u0142a ogromne ilo\u015bci bakterii<\/a> dwie mile od wybrze\u017ca San Francisco. Wykorzystano mi\u0119dzy innymi Serratia marcescens \u2013 bakteri\u0119 wywo\u0142uj\u0105c\u0105 mi\u0119dzy innymi choroby uk\u0142adu oddechowego i zapalenie opon m\u00f3zgowych \u2013 oraz Bacillus atrophaeus, kt\u00f3ry dla os\u00f3b z os\u0142abionym uk\u0142adem odporno\u015bciowym mo\u017ce nawet zako\u0144czy\u0107 si\u0119 \u015bmierci\u0105. Uwa\u017cano jednak, \u017ce bakterie te s\u0105 nieszkodliwe dla ludzi. Jednak wkr\u00f3tce potem jedenastu mieszka\u0144c\u00f3w miasta zg\u0142osi\u0142o si\u0119 do szpitala Stanford Hospital, cierpi\u0105c na bardzo rzadk\u0105 i ci\u0119\u017ck\u0105 infekcj\u0119 dr\u00f3g moczowych, kt\u00f3ra wed\u0142ug lekarzy zosta\u0142a spowodowana przez ten eksperyment.<\/p>\n\n\n\n CIA mog\u0142a by\u0107 nawet zaanga\u017cowana w inne podobne operacje. Zgodnie z analiz\u0105 raport\u00f3w CIA, opublikowanych w 1979 roku przez Ko\u015bci\u00f3\u0142 Scjentologiczny, w latach 1955 i 1956 na ulicach i w tunelach w aglomeracji nowojorskiej przeprowadzono r\u00f3wnie\u017c testy z u\u017cyciem biologicznych \u015brodk\u00f3w bojowych.<\/p>\n\n\n\n Zgodnie z raportem Komisji Churcha, trwaj\u0105ce \u0142\u0105cznie cztery miesi\u0105ce dochodzenie wykaza\u0142o, \u017ce CIA rzekomo pozyska\u0142a sprz\u0119t do tajnych eksperyment\u00f3w, w ramach kt\u00f3rych niezidentyfikowane substancje by\u0142y uwalniane za pomoc\u0105 urz\u0105dze\u0144 aerozolowych ukrytych w walizkach oraz poprzez uk\u0142ad wydechowy przerobionej limuzyny marki Mercury.<\/p>\n\n\n\n AJ Gentile, w ramach swojej dyskusji na temat teorii dotycz\u0105cych boreliozy z Lyme \u2013 choroby przenoszonej przez kleszcze \u2013 oraz broni biologicznej z czas\u00f3w zimnej wojny, zwr\u00f3ci\u0142 uwag\u0119 na Plum Island<\/a>, kontrowersyjn\u0105 pa\u0144stwow\u0105 plac\u00f3wk\u0119 badawcz\u0105 po\u0142o\u017con\u0105 u wybrze\u017cy Nowego Jorku. Odni\u00f3s\u0142 si\u0119 przy tym do niemieckich naukowc\u00f3w z czas\u00f3w nazistowskich, a zw\u0142aszcza do Ericha Trauba, lekarza weterynarii, kt\u00f3rego badania mia\u0142y ogromne znaczenie dla wojny biologicznej. Podczas II wojny \u015bwiatowej Traub kierowa\u0142 tajnym laboratorium<\/a> nazist\u00f3w na wyspie Riems u wybrze\u017cy Morza Ba\u0142tyckiego. Po zako\u0144czeniu wojny Traub zosta\u0142 sprowadzony do Stan\u00f3w Zjednoczonych w ramach operacji \u201ePaperclip\u201d, gdzie na wyspie Plum Island prowadzi\u0142 badania nad broni\u0105 biologiczn\u0105, pracuj\u0105c z ponad 40 \u015bmiertelnymi patogenami.<\/p>\n\n\n\n Ameryka\u0144ski minister zdrowia Robert F. Kennedy Jr. podejrzewa, \u017ce borelioza z Lyme mo\u017ce wywodzi\u0107 si\u0119 z nieudanego ameryka\u0144skiego programu broni biologicznej z lat 70., kt\u00f3ry realizowano na wyspie Plum Island. Ameryka\u0144skie Ministerstwo Bezpiecze\u0144stwa Wewn\u0119trznego zawsze zaprzecza\u0142o, jakoby prowadzi\u0142o badania nad borelioz\u0105 z Lyme.<\/p>\n\n\n\n Gentile twierdzi, \u017ce nieufno\u015b\u0107 opinii publicznej wobec s\u0142u\u017cb wywiadowczych ma swoje korzenie w trwaj\u0105cym od dziesi\u0119cioleci utrzymywaniu w tajemnicy projekt\u00f3w, o kt\u00f3rych wi\u0119kszo\u015b\u0107 \u015awiata nigdy by si\u0119 nie dowiedzia\u0142a lub kt\u00f3re odrzuciliby jako teori\u0119 spiskow\u0105.<\/p>\n\n\n\n Wed\u0142ug Gentile\u2019a wi\u0119kszo\u015b\u0107 Amerykan\u00f3w nie wie r\u00f3wnie\u017c nic o MKUltra. Twierdzi on r\u00f3wnie\u017c, \u017ce programy maj\u0105ce na celu manipulacj\u0119 psychologiczn\u0105 nie znikaj\u0105 ot tak, gdy tylko zostan\u0105 uruchomione:<\/p>\n\n\n\n \u201eGdy program raz si\u0119 rozpocznie, w\u0142a\u015bciwie nigdy si\u0119 nie ko\u0144czy. Czy to zdalne widzenie, czy MKUltra \u2013 to po prostu nigdy si\u0119 nie ko\u0144czy\u201d.<\/p>\n\n\n\n Chocia\u017c nie ma konkretnych dowod\u00f3w na to, \u017ce obecnie realizowane s\u0105 programy identyczne z MKUltra, to jednak gwa\u0142towny post\u0119p w dziedzinie technologii inwigilacji, neuronauki oraz opartej na danych manipulacji zachowaniami daje podstawy do przypuszczenia, \u017ce le\u017c\u0105ce u ich podstaw cele \u2013 zrozumienie i wywieranie wp\u0142ywu na ludzki umys\u0142 \u2013 nigdy nie zosta\u0142y ca\u0142kowicie porzucone. Luna og\u0142osi\u0142a<\/a>, \u017ce grupa zadaniowa ds. ujawniania tajemnic pa\u0144stwowych dok\u0142adnie zbada ten program. Uwa\u017ca, \u017ce istniej\u0105 ku temu powody, r\u00f3wnie\u017c republika\u0144ski kongresman Tim Burchett<\/a>, kt\u00f3ry niedawno wypowiedzia\u0142 si\u0119 na temat MKUltra. Powiedzia\u0142:<\/p>\n\n\n\n \u201ePorywali ludzi i podawali im LSD lub inne \u015brodki odurzaj\u0105ce. Pr\u00f3bowali wymaza\u0107 ich wspomnienia. Zostali pozwani do s\u0105du. Potem twierdzili, \u017ce program nigdy nie istnia\u0142. W 1975 roku nakazali zniszczenie dokumentacji, a p\u00f3\u017aniej przyznali, \u017ce program istnia\u0142, ale ju\u017c nie istnieje. W jakie k\u0142amstwa mamy teraz wierzy\u0107?\u201d<\/p>\n\n\n\n W 2025 roku \u201eNational Security Archive\u201d opublikowa\u0142o ponad 1 200 stron dokument\u00f3w dotycz\u0105cych programu, uzupe\u0142niaj\u0105c tym samym ju\u017c dost\u0119pne publicznie materia\u0142y i ponownie wzbudzaj\u0105c zainteresowanie Kongresu. \u201eB\u0119dziemy was bacznie obserwowa\u0107!\u201d<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":" W Stanach Zjednoczonych ponownie od\u017cywa temat jednego z najbardziej mrocznych i kontrowersyjnych program\u00f3w w historii CIA. W Kongresie trwaj\u0105 przes\u0142uchania po\u015bwi\u0119cone projektowi MKULTRA \u2014 tajnemu programowi [\u2026]<\/span><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":36990,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_feature_clip_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_post_was_ever_published":false},"categories":[21],"tags":[],"class_list":["post-36989","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-otworz-oczy"],"yoast_head":"\nNikt nie zosta\u0142 poci\u0105gni\u0119ty do odpowiedzialno\u015bci<\/strong><\/h3>\n\n\n\n
Co jeszcze ma do ukrycia CIA?<\/strong><\/h3>\n\n\n\n
To po prostu nigdy si\u0119 nie ko\u0144czy<\/strong><\/h3>\n\n\n\n
Zdaniem kongresmen\u00f3w pe\u0142ne ujawnienie akt jest jedynym sposobem na ostateczne zamkni\u0119cie tego rozdzia\u0142u lub odkrycie ewentualnych niedoko\u0144czonych w\u0105tk\u00f3w. Faktem jest, \u017ce w kontek\u015bcie niemal codziennego udoskonalania zdolno\u015bci s\u0142u\u017cb wywiadowczych przes\u0142uchanie to stanowi kamie\u0144 milowy w zakresie odpowiedzialno\u015bci.
Chocia\u017c dog\u0142\u0119bne zbadanie przesz\u0142ych nadu\u017cy\u0107 nie gwarantuje, \u017ce co\u015b takiego nigdy si\u0119 nie powt\u00f3rzy, jest ono jednak ostrzegawczym sygna\u0142em, kt\u00f3ry m\u00f3wi:<\/p>\n\n\n\n