W latach poprzedzających ataki z 11 września 2001 roku w kompleksie World Trade Center funkcjonowały programy artystyczne, które umożliwiały wybranym twórcom pracę i przebywanie wewnątrz budynków. Wśród uczestników znajdowała się m.in. austriacka grupa artystyczna Gelitin (GELATIN), realizująca projekty na wysokich kondygnacjach północnej wieży (WTC1), w tym w rejonie 91. piętra.

Zgodnie z dostępnymi informacjami, artyści biorący udział w programach mieli rozszerzony dostęp techniczny, obejmujący możliwość poruszania się po mniej dostępnych częściach budynku, takich jak przestrzenie techniczne czy okolice szybów wind. W ramach realizowanych projektów wykorzystywano również specjalistyczny sprzęt, w tym wyposażenie wspinaczkowe.

Zachowanie całkowitego milczenia na temat ich śmiałego przedsięwzięcia było dla Gelitin sprawą najwyższej wagi. Ryzyko wysokich kar pieniężnych za zniszczenie narodowego skarbu było ogromne, gdyby ich tajna misja wyszła na jaw, co spotęgowało intrygę wokół ich projektu.

Następnie zainstalowali wąski balkon, a wokół sceny latał helikopter, uwieczniając każdą chwilę, która później została udokumentowana w książce „The B-thing” . Po zakończeniu projektu WTC stało się miejscem jednego z najważniejszych wydarzeń ostatnich stu lat.

Balkon w WTC

Projekt Gelitin w World Trade Center był przedsięwzięciem ściśle tajnym i nielegalnym. Znajdując się na 148. piętrze, ukryli materiały budowlane pod ubraniem i skrupulatnie wykonali funkcjonalny balkon nośny.

Podczas tajnego procesu budowy, za pomocą przyssawek, ostrożnie usunęli kit z nieotwieralnego okna na 148. piętrze. O 6 rano pozowali na tym balkonie, uwieczniając ten moment z helikoptera – integralnej części dokumentacji projektu. Artyzm Gelitin poszerzył się o uchwycenie ich pracy z powietrza, co zaowocowało niezwykłą i odważną fotografią, która uchwyciła istotę ich tajnego projektu.

To firma byłego wiceprezydenta Stanów Zjednoczonych Dicka Cheneya oraz firma, która zarobiła 40 miliardów dolarów na samej wojnie w Iraku.

Balkon był konstrukcją prefabrykowaną stworzoną przez zespół. Po montażu na balkonie mogła przebywać tylko jedna osoba na raz. Kolejnym wymogiem było zakamuflowanie konstrukcji, aby była mniej widoczna dla przechodniów na ulicy.

Aby to zrobić, zespół musiał zdemontować jedno z okien. Musieli zachować się bardzo profesjonalnie, aby zminimalizować ryzyko błędów i obrażeń oraz zapobiec uszkodzeniu wieżowca. Gelitin dopilnowała, aby przestrzegali wszystkich procedur prawnych. Prawnik udzielił im wskazówek, jak się zachować.

Co zaskakujące, fasada World Trade Center nie była monitorowana, co umożliwiło przeprowadzenie tajnej operacji. Brak zabezpieczeń w tak prominentnym wieżowcu podważył skuteczność protokołów bezpieczeństwa.

Lepka pamiątka

Jako wyjątkowy znak swojej obecności, Gelitin pozostawiła po sobie kawałek gumy do żucia przyklejony do elewacji World Trade Center na zawrotnej wysokości. Ten niewielki, ale wymowny symbol stanowi trwały dowód ich śmiałej interwencji.

Świadkowie i zaprzeczenia

Podczas projektu obecni byli różni świadkowie, w tym marszand Gelitin. Jednak niektórzy ludzie, którzy kiedyś byli w niego zaangażowani, teraz zaprzeczają istnieniu projektu, co jeszcze bardziej pogłębia zagadkę otaczającą to przedsięwzięcie.

Książka B-Thing

Książka „B-thing” została wydana w 2001 roku, a nowe egzemplarze można było kupić na Amazonie za 500 dolarów. Jest to książka w twardej oprawie z rysunkami, kolorowymi fotografiami i kilkoma tekstami opisującymi wydarzenia na 91. piętrze WTC w 2000 roku, na wysokości około 335 metrów (1100 stóp) nad ziemią.

Książka „B-thing” dokumentuje projekt w sekcji błyszczących, kolorowych fotografii, zawierających głównie rysunki i obliczenia. Książkę można było nabyć w bardzo niewielu miejscach, między innymi w galerii sztuki w oszronionej witrynie sklepowej na Broadwayu niedaleko Franklin Street, i została wydrukowana w nakładzie 1200 egzemplarzy.

W książce wszystkie osoby odwróciły się od aparatu, ale wyglądają na osoby w wieku studenckim. 55-stronicowa publikacja zawiera zdjęcia każdej z nich stojącej na małym balkonie.

W książce znajdują się również zdjęcia balkonu. Spośród ośmiu fotografii wykonanych z dystansu, niektóre ukazują rozległą wschodnią fasadę wieży pokrytą maleńką, przypominającą kreta naroślą. Balkon to wąska, ciasna przestrzeń wystająca między dwiema wewnętrznymi kolumnami, w których pierwotnie znajdowało się okno. Niektóre zdjęcia w „The B-thing” wyglądają na zrobione z samego balkonu. Zdjęcia balkonu są ziarniste i mało przekonujące.

Szkice

Analiza

Projekt Gelitin nawiązuje do historycznych żartów artystycznych i zuchwałych wyczynów, takich jak spacer po linie między wieżami World Trade Center autorstwa Philippe’a Petita. Tworzy to poczucie artystycznego dziedzictwa i historycznego kontekstu.

Projekt World Trade Center nabrał cech miejskiej legendy. Sprawa owiana jest kontrowersjami, a plotki i dementi krążą wśród znawców centrum, tworząc aurę intrygi i tajemnicy.12 minut i 56 sekund

Eksperci w dziedzinie cyfrowej manipulacji obrazem przeanalizowali treść książki „The B-Thing”, a w szczególności zdjęcia i materiały wizualne związane z projektem balkonów. Dokładnie zbadali zdjęcia i nie znaleźli żadnych rozbieżności ani śladów cyfrowej manipulacji, które mogłyby sugerować, że projekt balkonów rzeczywiście miał miejsce, a nie był mistyfikacją.

Analiza zdjęć wykazała, że ​​wydają się one autentyczne i niezmienione, co potwierdza hipotezę, że instalacja na ukrytym balkonie Gelitina mogła rzeczywiście mieć miejsce, tak jak opisano w książce. Władze Portu Nowy Jork i New Jersey zareagowały z niedowierzaniem i oburzeniem, gdy pokazano im egzemplarz książki „The B-Thing”, ale ich własne śledztwo nie wykazało dowodów obalających tę tezę.14 minut i 42 sekundy

Niektórzy uważają, że istniał ścisły związek między artystami a sprawcami zamachów z września 2001 roku. Choć nigdy nie zostało to udowodnione, niektórzy wciąż są oburzeni, ponieważ projekt artystyczny natychmiast budzi wątpliwości dotyczące bezpieczeństwa wieżowca. Uważają, że ta publikacja mówi nam coś o podatności WTC na ataki, co później, po atakach, wywołało kolejne debaty.

Niektórych dezorientują również nieuporządkowane szkice, które sprawiają wrażenie wykonanych długopisem. Wydają się one sprzeczne z precyzją wymaganą do wykonania tak tajnej instalacji. Niektórzy określają B-Thing mianem udanego żartu-oświadczenia austriackich studentów, inni zaś określają go jako niepokojący i stymulujący. Jakość zdjęć utrudnia ustalenie, co się działo, co tworzy aurę tajemnicy wokół tych wydarzeń.

Niektórzy uważają projekt B-Thing za niepokojący i skłaniający do refleksji. Można jednak śmiało powiedzieć, że był on całkowicie oryginalny i odważny. Projekt Gelitin przesunął granice ekspresji artystycznej, testując granice legalności i ryzyka. Pozostaje świadectwem ich niezachwianego zaangażowania w tworzenie prowokującej i niekonwencjonalnej sztuki w nieoczekiwanych miejscach.

Trzymajcie się mocno. Ta jazda jeszcze się nie skończyła.

W powietrzu unosiła się ciężka, lepka atmosfera niedowierzania, zmieszana z typowym dla nowojorskich poranków koktajlem nerwowości. Był wrzesień 2001 roku, a świat właśnie wykoleił się ze swojej osi, wpadając w wymiar, gdzie logika przestała obowiązywać, a rzeczywistość rozpływała się w chmurze pyłu, metalu i ciał. Ale prawda jest taka, że ten wymiar istniał na długo przed tym, zanim pierwszy samolot uderzył w Północną Wieżę.

Oficjalna wersja wydarzeń – dziewiętnastu porywaczy z nożykami do tapet, jaskiniowy straszydło z Afganistanu i kilka stronic raportu komisji, który miał zamknąć usta wszystkim sceptykom – była wystarczająco trudna do przełknięcia nawet dla najbardziej ufnych obywateli. Nikt jednak nie uprzedził nas o istnieniu kolektywu artystycznego, który ukrywał się na widoku, wyważając okna w Północnej Wieży, jakby to była jakaś awangardowa wystawa, a nie najpilniej strzeżony budynek Ameryki.

Nikt nie mówi o Gelatin. Nikt nie wspomina o E-Team. A powinni, bo w mieście, gdzie każda wpadka ma swojego kozła ofiarnego, tym szalonym wizjonerom udało się prześliznąć przez wszystkie możliwe sito bezpieczeństwa – dosłownie – robiąc coś, co w świecie przed 11 września graniczyło z szaleństwem. Oni nie malowali murali. Oni nie instalowali rzeźb w hallu. Oni postanowili działać na własną rękę, wyszarpując okno z 91. piętra Północnej Wieży i wychodząc na zewnątrz. To nie był zwykły spacer. To była sztuka? A może precyzyjnie zaplanowana próba generalna?

Akt I: Balkon na niebie – The B-Thing

Jeśli wierzyć wyidealizowanej, sterylnej wersji historii, którą wciśnięto nam przez ostatnie dwie dekady, to wszystko było tylko awangardową bzdurą – nieszkodliwą fanaberią grupki Austriaków z duszą artysty. Ale gdy tylko zaczniemy zdzierać kolejne warstwy tej cebuli, w oczy zaczyna szczypać ten znajomy ogień – ten sam, który pojawia się, gdy uświadamiasz sobie, że coś jest śmiertelnie nie tak. Co tak naprawdę działo się tam, na górze? Dlaczego tej konkretnej grupie dano wolną rękę, by buszowała w sercu amerykańskiego symbolu kapitalizmu zaledwie rok przed tym, zanim zamienił się on w dymiącą mogiłę?

Wkracza E-Team – kolejna grupa dziwaków ze świata sztuki, często łączona z Gelatin, i to nie bez powodu. Granice się zacierają, szczegóły rozmazują, jak wszystko inne w tej cholernej opowieści. Nie trzeba było długo czekać, zanim zwykli podejrzani – badacze prawdy, dziennikarze śledczy, zwykli obywatele zbyt długo wpatrujący się w słońce – zaczęli szeptać o tych grupach. Drżącymi palcami wskazywali na Mossad. Izraelską agencję wywiadowczą. O tak, zawsze Mossad, prawda? Gdy tylko coś idzie nie tak, ktoś wyciąga ten wyświechtany podręcznik teorii spiskowych. Ale tym razem jest inaczej. Tym razem poszlaki układają się w zbyt idealną całość.

Akt II: Sztuka czy dywersja? Kulisy dostępu

Grupy artystyczne Gelatin i E-Team zostały wybrane do udziału w prestiżowych programach World Views oraz Studioscape, organizowanych przez Lower Manhattan Cultural Council (LMCC) . Te inicjatywy, pozornie niewinne, umożliwiały artystom nie tylko pracę, ale i mieszkanie wewnątrz World Trade Center na przestrzeni czterech lat poprzedzających zamach. Nie były to byle jakie przestrzenie. Gelatin otrzymało dostęp do 91. i 92. piętra Północnej Wieży. Co więcej, otrzymali pełny dostęp budowlany – siedem dni w tygodniu, bez ograniczeń. Mogli wchodzić i wychodzić, wnosząc i wynosząc materiały wszelkiego rodzaju. W świecie, gdzie ochrona WTC uchodziła za wzór bezpieczeństwa, ta swoboda woła o pomstę do nieba.

Na początku 2000 roku Gelatin rozpoczęło projekt, który przeminął do historii pod nazwą „The B-Thing” . Jego celem? Stworzenie tymczasowego balkonu wystającego z 91. piętra. Balkonu na niebie. Brzmi niewinnie? Być może. Dopóki nie odkryjesz, że w tym samym czasie niemal całe 91. piętro było zastawione setkami identycznych pudeł, wszystkie opatrzone tajemniczym oznaczeniem „BB 88” . Dla niewtajemniczonych – zwykły kod wysyłkowy. Dla tych, którzy drążą głębiej – zbieżność z produktem Littelfuse, trójfazowymi uchwytami bezpieczników, które w rękach kogoś, kto zna się na rzeczy, mogą być elementem czegoś znacznie bardziej niebezpiecznego niż instalacja elektryczna.

Akt III: Światła ostrzegawcze – E-Team i uderzenie

Marzec 2001. Zegar tyka. Do zamachu pozostało zaledwie sześć miesięcy. Wtedy właśnie E-Team postanowiło rozświetlić Północną Wieżę swoją nazwą. Wykorzystali do tego 127 podświetlonych okien na fasadzie między 89. a 95. piętrem. Potrzebowali do tego współpracy 14 firm, dostarczając im szczegółowe plany pięter z instrukcjami, które żaluzje otworzyć, a które zamknąć. Sztuka? Oczywiście. Ale też idealny pretekst do dokładnego zbadania konstrukcji budynku, sprawdzenia systemów, komunikacji i – co najważniejsze – wytyczenia strefy, która miesiące później stanie się celem uderzenia samolotu.

Podświetlona nazwa E-TEAM pokrywała się dokładnie z miejscem, w które 11 września 2001 roku wbił się pierwszy samolot. Zbieg okoliczności? W normalnym świecie – tak. W świecie, gdzie rząd USA kłamie, media manipulują, a raporty komisji pomijają niewygodne fakty – to dowód.

Akt IV: Makabryczna zapowiedź – książka, której nie chcieliście zobaczyć

Tuż przed atakami Gelatin wydało rzadką, limitowaną książkę artystyczną, mającą dokumentować projekt The B-Thing. Dziś jej ceny sięgają zawrotnych kwot, ale nie o pieniądze tu chodzi. Chodzi o treść. Strony wypełnione są obrazami, które dziś mrożą krew w żyłach:

• Postać spadająca z wież z podpisem: „300 metrów czystej przyjemności” .
• Szokujący szkic eksplozji, opatrzony komentarzem: „Depresja w środku, zachwyt na zewnątrz” .
• Rysunek wież, pod którym widnieje napis: „Ostatnia szansa na otwarcie spadochronu” .

To nie jest sztuka. To makabryczna wizja, profetyczna i przerażająca. Książka, wyceniona na ponad 700 dolarów, nie była przeznaczona dla mas. Była sygnałem. Dla wtajemniczonych. Dla tych, którzy rozumieją język symboli. Moment publikacji, ton projektu i jego wizualna treść nie pozostawiają złudzeń – ktoś wiedział. Ktoś planował. Ktoś zostawił ślad, pewien, że nikt nie odważy się go odczytać.

Akt V: Gra w nazwy – Gelatin, E-Team i wybuchowa semantyka

W świecie tajnych operacji nic nie dzieje się przypadkiem. Nawet nazwy. Gelatin – żelatyna. W świecie materiałów wybuchowych termin ten może odnosić się do związków nano-solgel, nowoczesnych substancji zdolnych do niszczenia nawet najtwardszych konstrukcji. Czy to możliwe, że „artyści” testowali na 91. piętrze nowatorskie środki, które miały osłabić strukturę budynku? A E-TEAM? Czy to tylko zgrabna nazwa duetu artystycznego, czy może skrót od „Explosives Team” – zespołu ds. materiałów wybuchowych? Ktoś, kto podświetlił okna w miejscu przyszłego uderzenia, ktoś, kto miał nieograniczony dostęp do serca WTC, mógł być kimś więcej niż tylko artystą.

Akt VI: Mossad, izraelscy studenci i czerwone sznurki na tablicy

Szepty stają się krzykiem, gdy do tej historii dodamy wątek tak zwanych izraelskich studentów sztuki, którzy rzekomo prowadzili inwigilację na terenie USA w miesiącach poprzedzających zamach. Wielu z nich zostało aresztowanych, a później cicho odesłanych do domu. Łączymy fakty, które niekoniecznie układają się w oficjalny obraz, ale sama ilość czerwonych sznurków na tablicy korkowej zaczyna przytłaczać. Czy Mossad wiedział? Czy mieli swoich ludzi w wieżach? Czy Gelatin i E-Team były przykrywką dla operacji wywiadowczej, mającej na celu zebranie informacji, przygotowanie gruntu, a może i aktywne przygotowanie konstrukcji do zawalenia?

Trudno zignorować implikacje, gdy patrzy się w rozwartą paszczę spisku, przy którym afera Watergate to zwykłe zebranie harcerzy. The B-Thing i jego wesoła ekipa mogli być tylko kolejnym dziwacznym rozdziałem w historii nowojorskiej bohemy. Ale w surowym, bezkompromisowym świetle świata po 11 września wygląda to cholernie jak zasłona dymna. Projekt artystyczny zrealizowany z premedytacją, bez żadnego realnego nadzoru, z idealnym dostępem do wież, które później runęły w piekielnym ogniu – to nie może być przypadek.

Akt VII: Cisza raportu – wymazani z historii

Raport Komisji ds. 11 września – dokument mający być summum wiedzy o zamachach – nawet nie wspomina o Gelatin, E-Team czy podejrzanych instalacjach artystycznych. Ani słowa. Dlaczego? Bo po co mącić wodę opowieściami o austriackich artystach buszujących na 91. piętrze? Łatwiej trzymać się wersji o terrorystach w kokpicie, o bin Ladenie jako geniuszu zła, o nożach do tapet, które zawładnęły boeingami. Nie ma potrzeby komplikować przekazu historiami o agentach Mossadu, świetlnych instalacjach pokrywających się ze strefą uderzenia czy książkach z makabrycznymi rysunkami spadających ludzi.

Ale jak wie każdy, kto choć raz zetknął się z prawdziwym dziennikarstwem śledczym – prawda rzadko mieści się w schludnym, małym pudełku. Sączy się przez szpary, rozlewa się w miejsca, w których nikt się jej nie spodziewa. Gelatin i E-Team mogą być tylko dziwacznym przypisem w sadze 11 września. Albo mogą być brakującym ogniwem – kluczem do zrozumienia, że to, co wydarzyło się 11 września, było operacją o wiele głębszą, bardziej mroczną i lepiej zaplanowaną, niż ktokolwiek chciałby przyznać.

Epilog: Gdzie są teraz?

Gdzie dziś są artyści z Gelatin? Co robi E-Team? Czy kiedykolwiek zostali przesłuchani? Czy ktokolwiek zadał im proste pytanie: „Co tak naprawdę robiliście na 91. piętrze?”

Im głębiej się w to zagłębiasz, tym mniej sensu ma oficjalna wersja. I właśnie tego chcą. Chaosu. Dezorientacji. Ścian płaczu, w które uderzamy głowami, szukając odpowiedzi, które od dawna są przed nami ukrywane.

Oto jesteśmy, ponad dwie dekady później, wciąż przeszukujemy gruzy tamtego dnia, wciąż próbujemy ułożyć puzzle, które nigdy nie miały wszystkich elementów. Gelatin, E-Team, Mossad, BB 88, podświetlone okna, spadająca postać z podpisem „300 metrów czystej przyjemności” – to tylko nazwy, symbole, cienie na ścianie jaskini.

Ale jeśli naprawdę chcesz poznać prawdę, musisz spojrzeć poza oficjalną wersję wydarzeń. Musisz zajrzeć w otchłań, gdzie kryją się prawdziwi architekci tego koszmaru. I musisz zadać sobie pytanie: ilu jeszcze artystów musi wyważyć okno, zanim zauważymy, że to nie sztuka, tylko przygotowanie do zbrodni?